W Polsce alimentów nie płaci średnio co czwarta osoba zobowiązania. W takiej sytuacji rodzic zajmujący się na co dzień dzieckiem ma prawo skierować sprawę do komornika, aby rozpocząć egzekucję. Jak można zwiększyć szansę na odzyskanie zaległych świadczeń?
Kiedy można wszcząć postępowanie egzekucyjne w sprawie alimentów?
Jeżeli osoba zobowiązana do płacenia alimentów nie przekazuje pieniędzy na dziecko albo robi to nieregularnie, drugi rodzic może zwrócić się do komornika o rozpoczęcie egzekucji. W takim wypadku nie trzeba czekać, aż dług urośnie do kilku tysięcy złotych. Brak jednej płatności w terminie jest wystarczającym powodem, żeby komornik mógł zacząć działać.
Podstawą do rozpoczęcia egzekucji jest posiadanie wyroku sądu lub ugody opatrzonej klauzulą wykonalności, którą sąd nadaje alimentom z urzędu. Wierzyciel nie musi czekać na uprawomocnienie się wyroku ani wysyłać dłużnikowi dodatkowych wezwań do zapłaty. Jedyne, co trzeba zrobić, to złożyć stosowny wniosek u komornika, wskazując posiadany tytuł wykonawczy.
Egzekucja alimentów krok po kroku – jak odzyskać należne pieniądze?
Brak wsparcia finansowego stanowi duże obciążenie dla rodzica, który na co dzień zajmuje się dzieckiem. Dlatego w takich sytuacjach warto działać od razu. Przeprowadzenie egzekucji alimentów wymaga podjęcia następujących kroków.
Krok 1. Nadanie klauzuli wykonalności
Pierwszym krokiem jest uzyskanie dokumentu, który pozwoli komornikowi rozpocząć egzekucję alimentów. W tym celu należy udać się do sądu, który wydał wyrok dotyczący alimentów, i złożyć wniosek o nadanie klauzuli wykonalności. Można zrobić to osobiście w biurze podawczym albo wysłać dokument pocztą. Do wniosku trzeba dołączyć odpis wyroku lub wskazać sygnaturę sprawy.
Krok 2. Złożenie wniosku do komornika
Po uzyskaniu wyroku sądu lub ugody z klauzulą wykonalności wierzyciel składa wniosek o wszczęcie egzekucji do komornika. Może wybrać komornika działającego przy sądzie apelacyjnym właściwym dla swojego miejsca zamieszkania lub dla miejsca zamieszkania dłużnika.
Do wniosku dołącza się tytuł wykonawczy oraz wskazuje dane i informacje o dłużniku alimentacyjnym, np. miejsce pracy, rachunek bankowy, adres zamieszkania, jeśli są znane.
Krok 3. Zajęcie wynagrodzenia i rachunków bankowych
Komornik kontaktuje się z miejscem pracy osoby, która nie płaci alimentów, i może zająć część jej wynagrodzenia jeszcze zanim trafi ono na konto. Jeśli ma ona pieniądze na rachunku bankowym, komornik może również zablokować i pobrać środki z tego konta lub sięgnąć po inne pieniądze, np. zwrot podatku.
Kiedy można ubiegać się o środki z Funduszu Alimentacyjnego?
O środki z Funduszu Alimentacyjnego można ubiegać się wtedy, gdy osoba zobowiązana do płacenia alimentów nie wywiązuje się z tego obowiązku, a egzekucja komornicza jest bezskuteczna. Świadczenie przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18. roku życia lub 25. roku życia w przypadku kontynuowania nauki oraz bez ograniczeń wiekowych przy znacznym stopniu niepełnosprawności.
Warunkiem jego otrzymania jest kryterium dochodowe, które obecnie wynosi 1209 zł netto na osobę w rodzinie. Jednak warto mieć na uwadze, że już od 1 października 2026 r. kryterium to wzrośnie do 1665 zł netto na osobę.
Przy przyznawaniu srodków z Funduszu Alimentacyjnego obowiązuje zasada „złotówka za złotówkę”. Jeśli dochód na osobę nieznacznie przekracza 1209 zł (do 30.09.2026), świadczenie nie jest automatycznie odbierane, lecz pomniejszane o kwotę przekroczenia.
Maksymalna kwota wypłaty z funduszu od stycznia 2026 r. wynosi do 1000 zł (wcześniej było 500 zł) miesięcznie na każde dziecko, niezależnie od tego, jak wysokie alimenty zasądził sąd.
Odpowiedzialność karna za niepłacenie alimentów – co wynika z art. 209 k.k.?
Odpowiedzialność karna za niepłacenie alimentów, czyli niealimentację została opisana w art. 209 Kodeksu karnego, który stanowi, że:
- 1. Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Sytuacja zmienia się, gdy brak wpłat naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wówczas kara więzienia może wynieść nawet dwa lata. Ściganie przestępstwa następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub z urzędu, jeśli dłużnikowi przyznano świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego.
Co ważne, dłużnik może uniknąć kary, jeśli dobrowolnie wyrówna całe zadłużenie przed upływem 30 dni od pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego.
Jak postępować, gdy dłużnik alimentacyjny pracuje za granicą?
W przypadku dłużnika przebywającego za granicą należy złożyć wniosek o egzekucję do właściwego sądu okręgowego, który pośredniczy w przekazaniu sprawy do zagranicznego organu na podstawie rozporządzenia 4/2009 lub konwencji nowojorskiej. Procedura ta pozwala na dochodzenie roszczeń bezpośrednio w kraju pobytu zobowiązanego, wykorzystując tamtejsze mechanizmy prawne do zajęcia jego zagranicznych dochodów.
Egzekucja alimentów – kompleksowa pomoc prawna
Kancelaria Adwokacka Agaty Urbanowskiej wspiera wierzycieli alimentacyjnych na każdym etapie egzekucji alimentów. Podpowiadamy, co zrobić, aby zwiększyć prawdopodobieństwo odzyskania należnej kwoty, niezależnie od sytuacji finansowej osoby zobowiązanej, a także pomagamy klientom pozyskać środki z Funduszu Alimentacyjnego. Zapraszamy do kontaktu!
Osoby zainteresowane tą tematyką zachęcam również do zapoznania się ze wpisem: Niealimentacja – kiedy rodzic ponosi odpowiedzialność karną?